Dziś jest tu przepławka, kiedyś był tu młyn wodny.
Dziś jest tu przepławka, kiedyś był tu młyn wodny.

CHOSZCZNO. W ciągu ostatnich czterech dekad z mapy naszej gminy zniknęło kilkanaście różnej wielkości osad, przysiółków i koloni. 30-40 lat, to niby niewiele, jednakże obecnie tylko najstarsi mieszkańcy potrafią wskazać miejsca, gdzie kiedyś były zabudowania Zdrojowca, Szczepanki, Jaciska, Kleszczewka czy Kwiatowa.  Dzisiaj zaglądamy w miejsca gdzie były m.in. Czyżewka, Brzostno i widoczny na zdjęciu młyn Rudnisko.

CZYŻEWKA – leżący około 2 km na płd.-wsch. od Suliszewa przysiółek, to nic innego, jak 3-budynkowa osada leśna powstała w latach 1809 – 1822. W niemieckich archiwach znaleźć można informację, że nosiła nazwę Schrődershof  (prawdopodobnie od nazwiska Schrődera, założyciela i pierwszego właściela). Do lat 20. ubiegłego wieku, przy widocznej jeszcze dzisiaj polnej drodze dojazdowej, znajdowała się, składająca się z dwóch budynków cegielnia. Polska nazwa Czyżewka funkcjonowała od 1945 roku, a zagroda z zabudową istniała jeszcze do końca lat 80. ubiegłego wieku.

Mapa Brzostna i Czyżewki
Przedwojenna mapa rejonu Suliszewa. Widać Czyżewkę bez cegielni i Brzostno z wiatrakiem.

Około 800 m na płd.-wsch. od Czyżewki mieści się BRZOSTNO. Leżąca dokładnie na granicy naszej gminy kolonia, do 1945 roku nazywała się Bűchenwerder. Choć historycznie umocowana jest w XVIII wieku, to tak naprawdę pierwotne zabudowania powstały w latach 70. XIX wieku, czyli w czasie kiedy wybudowano tam wiatrak (stał do lat 30. XX wieku) oraz osuszano tereny pod przyszłą linię kolejową Choszczno – Drawno. W archiwach powiatu arnswaldzkiego zachowała się informacja, że na początku XX wieku, w Brzostnie zamieszkiwało 13 osób, natomiast w roku 2000 zameldowanych było pięć. Po wojnie przysiółek należał – i nadal należy – do sołectwa Suliszewo. Obecne zagrody i zabudowania widać już z drogi Suliszewo – Kołki, a okoliczne lasy połączone są z kompleksami Drawieńskiego Parku Narodowego i Puszczy Drawskiej. Tę dogodność bardzo skrzętnie wykorzystują stada żubrów, które i nam udało się sfotografować.

Współczesna mapa rejonu Suliszewa
Współczesna mapa rejonu Suliszewa.
Brzostno - niezamieszkały przysiółek Suliszewa
Brzostno widoczne jest z drogi Suliszewo – Kołki.
Żubry sfotografowane w oklicach Brzostna
Okoliczne lasy połączone są z kompleksami Drawieńskiego Parku Narodowego i Puszczy Drawskiej, dlatego w okolicach Brzostna wypatrzyć można stada żubrów.

RUDNISKO – najpierw młyn, a potem także folwark zlokalizowany nad Stobnicą, na granicy gminy, przy drodze nr 155 Choszczno – Recz. Choć obecnie nie widać nawet ruin, to warto podkreślić, że historia zarówno osady, jak i folwarku sięga aż do XVI wieku, a pierwsza wzmianka o tym miejscu pochodzi z 1572 roku. To właśnie wtedy nazwano ją Pamminer Műhle (Pomieński Młyn – red.). Cały obiekt składał się z trzech budynków, w tym domu mieszkalnego i młyna ogrodzonych murem. Po wojnie Rudnisko przydzielone zostało do sołectwa Stradzewo, a znajdujący się w trzykondygnacyjnym budynku młyn, obsługiwał okoliczne wsie, aż do końca lat 70. XX wieku. Dziś to miejsce znane jest przede wszystkim z urokliwej przepławki wybudowanej w ramach niebieskiego korytarza ekologicznego dopływów pobliskiej Iny. Dzięki tym urządzeniom, do Stobnicy i wpływającej do niej Wardynki powróciły tak rzadkie ryby, jak minóg rzeczny, łosoś, troć wędrowna i pstrąg potokowy.

Tadeusz Krawiec

Mapa Rudniska sprzed 1939 roku
Przedwojenna mapa sołectwa Stradzewo.
Przepławkana Stobnicy, kiedyś był tu młyn Rudnisko
Przepławka na Stobnicy, kiedyś w tym miejscu był młyn i folwark.
Przepławka na Stobnicy
Nowa przepławka umożliwia migrację m.in. łososia i troci wędrownej.
Rudnisko - mapa współczesna
Współczesna mapa miejsca gdzie był kiedyś młyn Rudnisko.