Przygotuj sie do wizyty w gminieZapytaj o program Czyste Powietrze. Poradnik dla wnioskodawcy
Jeśli chcesz mieć ciepły, bezpieczny dom, płacić niższe rachunki i przy okazji oddychać czystym powietrzem, to dociepl swój dom i wymień starego kopciucha na nowe efektywne źródło ciepła. Pomoże Ci w tym dotacja z programu Czyste Powietrze.
Dlaczego tyle płacisz za ciepło w domu?
Najwięcej ciepła z domu ucieka przez zewnętrzne ściany budynku, dach oraz okna i drzwi wejściowe. Dodatkowo Twój stary kopciuch nie tylko zanieczyszcza powietrze, którym oddycha Twoja rodzina, ale zużywa też dużo paliwa, a to kosztuje coraz więcej. Żeby ograniczyć tak duże zużycie paliwa i zmniejszyć koszty, najlepiej zainwestować w docieplenie budynku. Wszystko to możesz zmienić starając się o dofinansowanie na termomodernizację w programie Czyste Powietrze.

Najpierw ocieplenie, potem wymiana kopciucha
Zacznij od działań dotyczących zmniejszenia zapotrzebowania na energię (np. docieplenie przegród, wymiana okien itd.), a dopiero na końcowym etapie wymień źródło ciepła. Taka kolejność zagwarantuje Ci, że nowe efektywne źródło ciepła będzie dostosowane do nowych potrzeb budynku i zapewni komfort cieplny przy mniejszych rachunkach za paliwo/energię.
Umów się na spotkanie w gminie
Zmień jakość swojego życia na lepsze i zacznij oszczędzać z programem Czyste Powietrze. Zapytaj w swojej gminie o dotację na ocieplenie domu i wymianę kopciucha. To pierwsze, bezpieczne i bliskie źródło informacji o programie Czyste Powietrze, gdzie czekają wyszkoleni pracownicy, którzy bezpłatnie wytłumaczą Ci kolejne kroki dotyczące składania i rozliczania wniosku o dotację.
Sprawdź z nami, czego potrzebujesz na pierwszą wizytę w gminnym punkcie konsultacyjno–informacyjnym programu Czyste Powietrze.
Dane wnioskodawcy
- Dane wnioskodawcy i współmałżonka (jeśli dotyczy), w tym m.in. numery PESEL.
- Czy wnioskodawca jest jedynym właścicielem budynku/lokalu? Potrzebne będą imiona, nazwiska i adresy szystkich współwłaścicieli oraz ich zgoda na realizację przedsięwzięcia.
- W przypadku małżeństwa: informacja, czy jest wspólność, czy rozdzielność majątkowa oraz zgoda współmałżonka na zaciąganie zobowiązań w ramach umowy o dofinansowanie.
- W przypadku orzeczonej przez sąd separacji z małżonkiem – dokument potwierdzający ten fakt.
Dochód wnioskodawcy
- W przypadku najwyższego i podwyższonego poziomu dofinansowania: wystawione na wnioskodawcę zaświadczenie o dochodach wydane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
- W przypadku podstawowego poziomu dofinansowania: PIT wnioskodawcy za miniony rok (kwota z rubryki „podstawa obliczenia podatku”).
Dane dotyczące nieruchomości (budynku/lokalu)
- Numer księgi wieczystej lub inne dokumenty dotyczące własności budynku.
- Numer działki.
- Rok uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy – w przypadku budynków starszych, kilkudziesięcioletnich wystarczy oświadczenie jeżeli nie ma dokumentacji.
- Dokument potwierdzający oddanie budynku do użytkowania – w przypadkach jak wyżej, nie budzących wątpliwości, wystarczy oświadczenie o braku dokumentów.
- Powierzchnia całkowita budynku.
- W przypadku prowadzenia w budynku działalności gospodarczej: na jakim metrażu.
Określ potrzebne prace
- Docieplenie przegród budowlanych, np. ścian i dachu (powierzchnia w m2).
- Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej oraz bramy garażowej (powierzchnia w m2).
- Modernizacja instalacji CWU i CO.
- Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła.
- Wymiana starego źródła ciepła na paliwo stałe na nowe, efektywne źródło ciepła (na jakie).
Zapytaj o audyt energetyczny, który jest obowiązkowy w nowym programie Czyste Powietrze.
Ten dokument: ustala standard energetyczny budynku przed realizacją przedsięwzięcia oraz zakres przedsięwzięcia niezbędnego do wykonania, aby było możliwe uzyskanie wymaganego programem standardu energetycznego budynku. Pamiętaj, że po realizacji przedsięwzięcia musisz mieć świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi zmniejszenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania.
Oba te dokumenty muszą być podpisane przez osobę wpisaną do rejestru osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej (wykaz Ministerstwa Rozwoju i Technologii na stronie: rejestrcheb.mrit.gov.pl/rejestr-uprawnionych) i powinny być poprzedzone wizytą w domu. Na audyt i świadectwo można również uzyskać dotację z programu Czyste Powietrze
A może Twój remont już trwa? Zobacz, czego jeszcze potrzebujesz
- Data rozpoczęcia przedsięwzięcia jeśli jakieś koszty zostały już poniesione (data pierwszej faktury).
- W przypadku najwyższego lub podwyższonego poziomu dofinansowania z prefinansowaniem: koniecznie musi zostać zawarta umowa/y z wykonawcą/mi. Jeżeli kwalifikujesz się do najwyższego poziomu dofinansowania, albo będziesz wnioskował o dotację z prefinansowaniem, to poprowadzi Cię krok po kroku operator, który ma za zadanie wspierać obowiązkowo przy realizacji przedsięwzięcia ww. grupy wnioskodawców. Operatorem może być Twoja gmina lub WFOŚiGW.
UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNĄ PORADĘ W GMINIE
Bezpłatną poradę uzyskasz w punkcie konsultacyjno‐informacyjnym programu Czyste Powietrze w Urzędzie Gminy Choszczno, a tam ewentualnie zostaniesz przekierowany do operatora.
Wybierz rzetelnego wykonawcę. Poradnik dla beneficjenta programu Czyste Powietrze
Jeżeli zdecydowałeś się na termomodernizację swojego domu i wymianę starego kopciucha z dotacją z programu Czyste Powietrze, to pewnie szukasz teraz wykonawcy, który zagwarantuje Ci uczciwy i rzetelny remont. A może już masz wykonawcę i chcesz go sprawdzić?
W naszym programie nie promujemy konkretnych firm wykonawczych, ani urządzeń i materiałów, dlatego uważaj na to, z kim współpracujesz i co wybierasz, bo robisz to na własne ryzyko. To Ty zawierasz umowę o dotację i ponosisz odpowiedzialność za jej wydatkowanie.
Unikaj akwizytorów pukających do Twoich drzwi, uważaj na osoby podszywające się pod przedstawicieli gminy, wojewódzkiego funduszu czy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a także na ulotki i inne materiały z bezprawnie używanym logo programu czy wymienionych instytucji.
W tym poradniku podpowiadamy, na co zwrócić uwagę przy wyborze wykonawcy, żeby nie narazić się na niepotrzebne wydatki. Wypunktowaliśmy najważniejsze obszary, żeby ułatwić Ci podjęcie decyzji, są to: doświadczenie, uprawnienia wykonawcy i serwis posprzedażowy, szczegóły umowy z wykonawcą, kwestie finansowe, prawne i harmonogram pracy.
Doświadczenie wykonawcy, referencje, uprawnienia i serwis posprzedażowy
W przypadku prefinansowania nie każda firma może być wykonawcą prac w programie Czyste Powietrze. Wykonawca musi działać co najmniej rok na rynku usług budowlanych, remontowych lub montażowych, albo mieć doświadczenie w realizacji co najmniej piętnastu inwestycji dla beneficjentów w programie Czyste Powietrze.
Dotacja na pompę ciepła, kocioł zgazowujący drewno lub kocioł na pellet, kolektory słoneczne może być udzielona tylko wtedy, gdy urządzenie wpisane jest na listę zielonych urządzeń i materiałów (listę ZUM).
Okres trwałości w programie Czyste Powietrze to 5 lat od daty zakończenia przedsięwzięcia. W tym czasie możesz spodziewać się kontroli, więc warto mieć to na uwadze myśląc o gwarancji i serwisie posprzedażowym.
Zapytaj wykonawcę zanim podpiszesz z nim umowę:
- Jak długo działa na rynku?
- Na jakim terenie świadczy usługi i gdzie znajduje się siedziba firmy?
- Czy ma referencje i może pokazać wcześniejsze realizacje podobne do Twojej,
- szczególnie te wykonywane w ramach programu Czyste Powietrze?
- Czy ma wymagane licencje lub certyfikaty do wykonywania prac, które mają być zrealizowane?
- Czy proponowane Ci źródło ciepła jest na liście ZUM?
- Czy do remontu będą używane materiały spełniające wymagania programu, np. współczynnik przenikania ciepła w przypadku nowych okien i drzwi, czy parametry ocieplenia?
- Jaki jest okres gwarancji na wykonane prace?
- Co obejmuje gwarancja: tylko robociznę, czy również materiały?
- Czy prace serwisowe są płatne? Jeśli tak, to jakie to koszty?
- Jak wygląda proces zgłaszania reklamacji i serwisu w przypadku problemów?
Powyższe kwestie są ujęte we wzorze umowy z wykonawcą, który znajdziesz m.in. na stronach WFOŚiGW. Dla swojego bezpieczeństwa skorzystaj z tego dokumentu. A jeśli wykonawca proponuje Ci inny wzór umowy, to pamiętaj, że w jego propozycji muszą znaleźć się zapisy wskazane jako obowiązkowe we wzorze dołączonym do dokumentacji programowej Czystego Powietrza.
Uważaj
- Na firmy, które mają odległą siedzibę i szybkie terminy realizacji.
- Na brak możliwości kontaktu z poprzednimi klientami.
- Na handlowców pukających do drzwi z ofertą „tu i teraz”, albo promocją typu „tylko dziś w gratisie sprzęt AGD/RTV”.
- Na przedstawicieli firm, którzy powołują się na rzekome partnerstwo w programie Czyste Powietrze i/lub bezprawnie posługują się logotypem programu, NFOŚiGW lub WFOŚiGW.
- Na krótki okres lub brak gwarancji i serwisu sprzedażowego, albo na dodatkowe koszty z tym związane.
Pamiętaj, że zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego masz możliwość odstąpienia od umowy zawartej podczas wizyty akwizytora w Twoim domu, który niejako wymusił jej zawarcie przez stosowanie różnych technik namowy. Wystarczy złożyć do takiej firmy formularz odstąpienia od umowy w terminie 30 dni (stosowane zapisy w tym zakresie zostały umieszczone we wzorze umowy z wykonawcą udostępnionym w ramach programu Czyste Powietrze).
Polecamy
- Wybieraj lokalnych wykonawców, znanych w Twojej gminie, którzy mają już swoją renomę, dobre rekomendacje i nie mogą pozwolić sobie na utratę zaufania klientów.
- Wybieraj licencjonowanych, certyfikowanych wykonawców, którzy są przedstawicielami konkretnych producentów i gwarantują serwis posprzedażowy.
- Sprawdzaj opinię o firmie w gminie, Internecie oraz wśród zadowolonych beneficjentów, pytaj też zaufanych znajomych i rodzinę.
Szczegóły umowy z wykonawcą
Umowa z wykonawcą powinna być spisana. Ustne ustalenia są trudniejsze do egzekwowania jeśli pojawią się problemy. W przypadku prefinansowania rekomendujemy użycie proponowanego wzoru umowy, dostępnego m.in. na stronach WFOŚiGW.
Firma wykonawcza nie powinna być jednocześnie Twoim pełnomocnikiem w programie Czyste Powietrze. Jeżeli potrzebujesz pełnomocnika, to lepiej, żeby to był ktoś z Twojego otoczenia, kto najlepiej zadba o Twoje sprawy. Jeśli to pracownik lub przedstawiciel wykonawcy chce być Twoim pełnomocnikiem, zastanów się nad tym kilka razy, bo wykonawca i jego pracownicy co do zasady realizują swoje cele, nie zawsze zgodne z Twoimi potrzebami.
Udzielenie pełnomocnictwa oznacza przekazanie możliwości podejmowania decyzji w zakresie wskazanym w pełnomocnictwie w Twoim imieniu nawet bez konsultacji z Tobą.
Zapytaj wykonawcę zanim podpiszesz z nim umowę
- Kiedy zamierza realizować prace będące przedmiotem umowy, którą z nim zawierasz – czy są to terminy akceptowane w ramach nowego programu Czyste Powietrze oraz czy są realne z innych względów, jak np. pora roku?
- Dlaczego proponuje Ci podpisanie pełnomocnictwa? Wykonawca nie może wymuszać zapisów – ani w umowie, ani w samym pełnomocnictwie, które będą ograniczały możliwość jego cofnięcia, lub będą wydłużały czas na odstąpienie od niego. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapisy w dokumentach przekazywanych przez wykonawcę, które wprowadzają np. wysokie kary umowne dla wnioskodawcy/beneficjenta w przypadku cofnięcia pełnomocnictwa. Są one bardzo niekorzystne dla wnioskodawcy i powodują, że wykonawca może dopuścić się nieuczciwych działań. Ich konsekwencje będzie ponosił wnioskodawca/beneficjent, który jest związany umową o dofinansowanie w programie Czyste Powietrze.
Uważaj
- Jeśli ktoś nie chce Ci przedstawić wzoru umowy/pełnomocnictwa i/lub nie daje czasu do namysłu.
- Jeśli ktoś za wizyty u Ciebie żąda wynagrodzenia.
- Jeśli w umowie jest klauzula, że za rozwiązanie umowy zapłacisz np. 20% wartości umowy.
- Jeżeli wykonawca proponuje Ci podpisanie więcej niż jednej umowy dotyczącej realizowanego przedsięwzięcia.
Polecamy
- Nalegaj na zapisy szczegółów w umowie, obejmujące wszystkie kluczowe aspekty inwestycji: zakres prac, terminy, harmonogram płatności, materiały, parametry urządzeń (a nawet model i moc) oraz gwarancje.
- Unikaj podpisywania dokumentów „od ręki”, lepiej na spokojnie przeanalizuj zapisy umowy/pełnomocnictwa lub poradź się w tej sprawie w swojej gminie czy w rodzinie.
- Nie podpisuj dokumentów in blanco, czyli z pustymi miejscami do wypełnienia.
- Nie podpisuj umów, w których wskazano tylko ogólną kwotę przedsięwzięcia, a zakres umowy „ma być uzupełniany, np. na podstawie audytu”.
- Pamiętaj, że każda zmiana umowy powinna wymagać formy aneksu, pod którym podpiszą się obie strony umowy.
- Jeżeli z jakiegoś powodu chcesz udzielić pełnomocnictwa, to zdecyduj się na kogoś bliskiego i zaufanego, kto w pełni zabezpieczy Twoje interesy i nie jest związany z wykonawcą prac Twojego przedsięwzięcia.
- Wątpliwości co do zapisów umownych w każdym przypadku konsultuj z prawnikiem lub ekspertem ds. prawa budowlanego. Z każdą wątpliwością możesz zwrócić się o poradę do swojej gminy lub operatora.
Płatności, koszty i rozliczenia
Standardem powinno być płacenie w etapach, zgodnie z postępem prac.
Zaliczka powinna być uzasadniona i zgodna z umową, ale nigdy nie powinna stanowić całości kwoty.
Zbyt niska cena za usługę może wskazywać na próbę przyciągnięcia klienta, a później zwiększenie kosztów w trakcie realizacji prac. Ale zastanów się też, jeżeli w maksymalnej kwocie dotacji oferowany jest minimalny zakres przedsięwzięcia i/lub realizacja przedsięwzięcia wynosi dokładnie tyle, ile dotacja.
VAT nie jest kosztem kwalifikowanym. Dofinansowanie w programie Czyste Powietrze dotyczy kwot netto, co oznacza, że VAT co do zasady opłaca beneficjent.
Zapytaj wykonawcę zanim podpiszesz z nim umowę
- Jakie są zasady płatności i czy możliwa jest płatność w ratach?
- Czy firma wymaga zaliczki? Jeśli tak, to jakiej i na jakich warunkach?
- Czy przedstawiono Ci szczegółowy kosztorys, który obejmuje wszystkie prace i materiały?
- Czy w kosztorysie są zawarte wszystkie opłaty dodatkowe, np. za transport, przygotowanie miejsca do pracy, usunięcie odpadów? Zapytaj wprost o ewentualne ukryte koszty.
- Co się stanie, jeśli wystąpią nieprzewidziane wydatki? Jak będą one rozliczane?
- Ile będzie wynosił Twój wkład własny?
- Czy przygotowanie wniosku o dotację z programu Czyste Powietrze i/lub umowy z wykonawcą jest odpłatne?
Uważaj
- Na żądanie płatności z góry i w dodatku od razu pełnej kwoty.
- Na nierealistyczne oferty, czyli coś jest zbyt „tanie” lub bardzo „drogie”, odbiegające od cen rynkowych.
- Na hasła typu „zrobimy wszystko za Ciebie”, czy „zrobimy wszystko za darmo”.
Polecamy
- Nie zgadzaj się na pełną płatność z góry. Nalegaj na bezpieczniejszą dla Ciebie płatność w ratach, po zakończeniu poszczególnych etapów prac.
- Zawsze proś o szczegółową wycenę przedsięwzięcia. Nie daj się nabrać na ogólne hasła typu: ocieplenie, wentylacja, modernizacja instalacji centralnego ogrzewania.
- Wykonawca musi przedstawić szczegółowy zakres tego, co będzie robił. Upewnij się też, że wiesz za co płacisz z własnej kieszeni, a za co z dotacji.
- Uważnie analizuj kosztorysy, aby upewnić się, że nie ma w nich ukrytych opłat.
- Jeśli kosztorys nie jest dla Ciebie zrozumiały, to poproś wykonawcę o wyjaśnienie tych zapisów.
- Porównuj oferty – zawsze proś o wycenę od kilku firm, aby mieć punkt odniesienia.
- Nie zapominaj o własnym rozeznaniu, np. sprawdź ceny w internecie.
- Nie zgadzaj się na zawyżanie kosztów, żeby nie stracić dotacji. Wydawaj ją racjonalnie, oszczędnie i efektywnie. Rażąco zawyżone koszty mogą być uznane za próbę wyłudzenia środków publicznych.
- Jeżeli wykonawca wskaże Ci model instalowanego kotła, rekuperatora ściennego, okien, drzwi czy innych urządzeń – sprawdź w internecie ich cenę, a w razie stwierdzenia dużych różnic, poproś o wyjaśnienie.
- Zwracaj uwagę na sformułowania, że coś jest „prezentem”, „za darmo”, „w gratisie” itp.
Przepisy prawne, zgody i harmonogram pracy
Optymalny zakres realizowanego przedsięwzięcia z punktu widzenia możliwych do osiągnięcia efektów energetycznych, ekologicznych i oszczędności finansowych oraz koniecznych do poniesienia nakładów inwestycyjnych dla każdego budynku będzie inny.
Przygotowanie rzetelnego audytu energetycznego budynku przedstawi wszystkie z tych informacji.
Termomodernizacja budynku jednorodzinnego zajmuje najczęściej łącznie od kilku do kilkunastu miesięcy.
Jeżeli masz już określony przez ekspertów całkowity zakres prac, to zacznij od działań dotyczących zmniejszenia zapotrzebowania na energię (np. docieplenie przegród, wymiana okien itd.), a dopiero na końcowym etapie wymień źródło ciepła. Taka kolejność zagwarantuje Ci, że nowe efektywne źródło ciepła jest dostosowane do nowych potrzeb budynku i w pełni pozwala na zapewnienie komfortu cieplnego, przy niewielkich rachunkach za paliwo/energię.
Zapytaj wykonawcę zanim podpiszesz z nim umowę
- Czy uzyska niezbędne pozwolenia i zgody oraz zajmie się wymaganymi zgłoszeniami (np. zgłoszenie robót budowlanych), a także ewentualnymi ekspertyzami wymaganymi przepisami prawa (np. ekspertyza geologiczna przy montażu gruntowej pompy ciepła, czy ekspertyza siedliskowa gatunków chronionych przy ociepleniu przegród)?
- Kto będzie odpowiedzialny za nadzór nad pracownikami na placu budowy?
- Czy przewiduje możliwość opóźnień? Jeśli tak, to jakich maksymalnych?
- Jak będzie Cię informować o postępach prac?
Uważaj
- Na opóźnienia i brak informacji od wykonawcy o zmianach w harmonogramie prac lub innych problemach.
- Jeśli ktoś proponuje Ci wykonanie audytu energetycznego zdalnie, bez wizji lokalnej nieruchomości, której dotyczy dotacja.
- Bądź świadomy tego, że zarówno audyt, jak i kosztorysy, mogą nie być wykonane poprawnie, jeśli ich autorzy nie widzieli Twojego domu, nie zrobili pomiarów i/lub osobiście nie dobrali zakresu prac.
Polecamy
- Dokumentuj każdy etap współpracy: zapisuj korespondencję, rób zdjęcia z postępów prac i zbieraj wszystkie dokumenty (umowy, faktury i inne).
- Pamiętaj, że to Ty jako beneficjent, musisz zbierać i dysponować wszystkimi dokumentami dotyczącymi Twojej dotacji. Rób to dla swojego bezpieczeństwa, bo w razie kontroli, WFOŚiGW do Ciebie zwróci się o przedstawienie faktur czy innych dokumentów.
Droga do termomodernizacji
Zaplanuj prace termomodernizacyjne w Twoim domu na podstawie obowiązkowo wykona nego audytu energetycznego i dokumentu podsumowującego audyt energetyczny.
Wymagaj tego od wykonawcy, żeby nowe efektywne źródło ciepła było dostosowane do nowych potrzeb budynku i zapewniło komfort cieplny przy mniejszych rachunkach za paliwo/energię.
Etap I – Prace termoizolacyjne
- Stolarka okienna i drzwiowa,
- Termoizolacja ścian zewnętrznych,
- Termoizolacja dachu lub stropodachu,
- Strop nad nieogrzewaną piwnicą, podłoga na gruncie.
Etap II – Instalacje wewnętrzne
- Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła,
- Modernizacja c.o. i c.w.u.
Etap III – Wymiana źródła ciepła i zastosowanie OZE
- Wymiana kopciucha,
- OZE: solary do c.w.u., pompy ciepła.
Warto wiedzieć
- Aż 70% dostarczonej do domu energii wykorzystujemy na ogrzewanie, przy czym 20–30% ciepła ucieka przez niezaizolowany dach, 20–30% przez nieocieplone ściany, a ok. 15–25% przez przestarzałe okna. I właśnie dlatego najczęściej termomodernizacja domu powinna zacząć się od wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz właściwej izolacji dachu lub stropu najwyższego piętra. Następnie izoluje się ściany zewnętrzne i stropy nad piwnicami.
- Planuj więc mądrze, zaczynając od termoizolacji, przez optymalizację istniejących instalacji i na końcu wymieniając źródło ciepła.
UMÓW SIĘ NA BEZPŁATNĄ PORADĘ W GMINIE
Jeśli to możliwe, przyjdź z przedstawicielem firmy wykonawczej lub z listą pytań i wątpliwości do punktu konsultacyjno‐informacyjnego programu Czyste Powietrze w naszym Urzędzie Gminy w każdy wtorek i czwartek w godzinach 9:00-14:00, pierwsze piętro, pokój nr 13. Gminna Konsultantka: Magdalena Krajnik,
kontakt:
stacjonarny: 95 765 93 33
komórka: 508 850 403
mail: mkrajnik@gmina.choszczno.pl
link do podręcznika:
chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://czystepowietrze.gov.pl/do-pobrania/poradniki-dla-beneficjenta/podrecznik-nowego-programu-czyste-powietrze-obowiazujacego-od-31-marca-2025-r/czesc-4/CZP_Podrecznik_4.pdf?v=10042025182121 link do żródłowej strony: https://czystepowietrze.gov.pl/do-pobrania/poradniki-dla-beneficjenta/podrecznik-nowego-programu-czyste-powietrze-obowiazujacego-od-31-marca-2025-r/czesc-4
